Samræmd efnahagsstjórn mikilvæg

Íslendingum hefur verið tíðrætt í gegnum tíðina um mikilvægi aga í hagstjórninni en lítið farið fyrir efndum í þeim efnum.

Umræðan hefur gerst háværari eftir hrun enda nokkuð augljóst að efnahagsstjórnin var ekki eins og best var á kosið.

Meðan seðlabankinn barðist við þennslubálið, hækkaði vexti og styrkti þannig gengið vegna frjálsa fjármagnsflæðisins og jók þannig þennslu (já, þetta var peningastefnan í hnotskurn) þá bætti ríkið eldsneyti á bálið með því að auka útgjöld og lækka skatta (já, þetta var hagstjórnin í hnotskurn).

Snilld okkar er viðbrugðið.

Nú leggur Steingrímur J. til að efnahagsstjórnin verði samræmd undir einu ráðuneyti í stað þriggja (forsætis, fjármála- og efnahags) eins og fyriromulagið hefur verið. Þessi tillaga Steingríms hljómar skynsamlega séð frá samfélagslegu sjónarhorni.

Í raun snýst þetta um að ábyrgð peninga- og efnahagsmála sé á einum stað.

Stefnir í fjárlög með 20,7 milljarða halla

Klukkan tifar á evruna. Framtíðin ræðst í næstu viku

Næsta vika ræður framtíð evrunnar. Á morgun 5. des. hittast Merkel og Sarkosy, daginn eftir kemur fjármálaráðherra USA, Geitner, til Evrópu og hittir þau, síðan leiðtoga Spánar og Ítalíu, Monti og Rajoy og að lokum seðlabankastjóra Evrópu, Draghi þann 8. des.

Þann níunda hittast síðan leiðtogar Evrópu og samþykkja eða hafna meiri samruna Evrópu sem meðal annars inniheldur afsal ríkisfjármála hvers evruríkis til nýs fjármálaráðuneytis evrulands í Brussel.

Bandaríkin ásamt fleiri ríkjum heims munu styðja Evrópu í gegnum AGS ef,  og aðeins ef, Evrópa samþykkir meiri samruna. Ef svo verður ekki mun evran falla.

Fari svo eru Bandaríkin undirbúin og munu dæla gríðarlegum fjármunum inn í bandaríska banka sem munu þurfa að afskrifa ótrúlegar upphæðir á evrópska banka.

Meirihluti ósáttur við evruna

Too small to save

Ísland var metið "Too small to save" aðfararnótt 6. okt. 2008. Nú stendur Evrópa í sömu sporum og Ísland í aðdraganda hrunsins seinnipart september sama ár. Stórlaxar heimsins velta nú fyrir sér hvort Evrópa flokkist með Íslandi eða "Too big to fail".

Evrulausn innan 10 daga ella verður kreppan 1930 barnaleikur í samanburði

Nafn evrunnar, Euro, var formlega tekið upp 16. desember 1995 og evran formlega tekin upp sem uppgjörsmynt 1. janúar 1999 en fyrstu seðlarnir fóru í umferð 1. janúar 2002. Nú eru tímamót og þau ekki gleðileg. Evran er að hruni komin á 10 ára afmæli fyrstu seðlanna.

AGS vinnur nú að björgunaráætlun upp á 600 milljarða evra fyrir Ítalíu og allt bendir til að evruríkin hafi ekki meira en 10 daga til að leysa vandann.

Italy's disastrous bond auction on Friday tells us time is running out. The  eurozone has 10 days at most.

Margir hagfræðingar vöruðu við hættunni að stofna til evrubandalagsins án þess að tryggja sameiginleg ríkisfjármál aðildarríkjanna. Þess í stað lagði ESB af stað í evruleiðangurinn með hin svokölluðu Maastricht skilyrði og að auki sýnist mér hina alíslensku hugmyndafræði "þetta reddast" þegar leiðangurinn er kominn áleiðis.

Stjórnmálamenn taka sjaldnast í taumana fyrr en of seint og evran fór vel af stað og því gleymdust hin góðu fyrirheit, menn fóru að svíkjast um Maastricht skilyrðin og jafnvel falsa tölur. Nú stendur evrusvæðið á bjargbrúninni, of seint að grípa í taumana og uppfylla Maastricht skilyrðin, hvað þá að innleiða sameiginleg ríkisfjármál. Það er enginn tími.

Þrýstingur eykst stöðugt á evrópska selabankann (ECB) að stíga út fyrir þann lögbundna ramma sem honum var settur við stofnun evrunnar. Hann má aðeins hafa eitt markmið og það er verðstöðugleiki og eina tækið sem hann hefur er vaxtabreytingar. Það eru gildar ástæður fyrir þessum ramma.

Fjármálamarkaðir og margir spekingar vilja að ECB fái ótakmarkaða heimild til að kaupa ríkisskuldabréf allra evruríkja sökum þess ástands sem nú ríkir á mörkuðum. Bankinn gaf eftir tímabundið fyrir nokkrum vikum í þessu máli gagnvart ríkjum í miklum vanda og kaupir nú upp að vissu marki ríkisskuldabréf en vill ekki gefa út ótakmarkaða heimild.

Þetta heitir seðlaprentun þar sem hvert ríki býr til skuldabréf, í raun líkt því að ríkið færi út í bókabúð og keypti pappír, skrifaði á hann tiltekna upphæð og færi með pappírinn í seðlabankann sem kaupir pappírinn og greiðir fyrir með evrum. Ríkið notar evrurnar til að greiða laun og aðra aðkeypta þjónustu og vöru. Þetta eykur peningamagn í umferð og það sem ECB óttast mest, verðbólgu til lengri tíma.

Þetta er algjört tabú hjá ECB sem reyndar sveigði af braut eins og áður segir. Ástæðan fyrir því að bankinn vill ekki gera þetta er að þá tekur hann á sig ábyrgðina í ríkisfjármálum af lýðræðislega kjörnum fulltrúum. Í því felst gríðarleg freisting fyrir stjórnmálamennina sem munu auðvitað lofa gulli og grænum skógum fyrir hverjar kosningar vitandi að þeir geta einfaldlega gefið út skuldabréf sem ECB kaupir til að eiga fyrir hallanum á ríkisfjármálunum.

Þetta ástand til lengri tíma leiðir til samfélagslegs hruns og óðaverðbólgu að mati ECB sbr. viðtal við þýskan aðalhagfræðing ECB sem er að hætta störfum eftir langan starfstíma.

Margir sérfræðingar telja að þessi kaup ECB á ríkisskuldabréfum dugi ekki til lengri tíma og vilja að lausn til langframa sé sú að sett verði á fót svokölluð evrubréf (eurobond) sem evruríki geti gefið út og selt á markaði. Þau verði þannig úr garði gerð að öll evruríkin verði ábyrg fyrir greiðslu þeirra þannig að ef ríkið sem gaf þau út greiðir ekki þá greiði hin. Þetta mun róa markaði og vextir bréfanna munu lækka þar sem hættan á greiðslufalli er mun minni.

Merkel Þýskalandskanslari tekur þessa lausn ekki í mál og augljóslega er svipaður freistnivandi hér á ferð og fyrr er nefndur. Háttsettir menn í evrópska seðlabankanum hafa þó ekki viljað útiloka þennan kost sbr. fyrrgreint viðtal þó þeir myndu áfram vilja útiloka þann möguleika að þeir keyptu bréfin.

En það er eitt ófrávíkjanlegt skilyrði af hálfu ECB fyrir því að svona evrubréf verði gefin út og það er að evruríkin afsali sér nánast að öllu leiti ríkisfjármálum yfir til Brussel. Það yrði gert á þann hátt að stjórnvöld í hverju og einu evruríki setja saman fjárlög en áður en þau færu fyrir þjóðþingin yrði sérstakt fjármálaráðuneyti evrusvæðisins í Brussel að fara yfir fjárlögin og samþykkja.

Þetta er rökrétt niðurstaða ef menn vilja hafa sameiginlega mynt fyrir mismunandi lönd og hagkerfi og í raun það sem flestir hagfræðingar heimsins vöruðu við að yrði að gera áður en evrunni var hleypt úr vör. En þetta er pólitíkst mjög erfitt sem er einmitt ástæðan fyrir því að þessu var frestað á sínum tíma því með þessu væri verið að flytja hluta af fullveldi hvers evrulands til Brussel. Og draga úr möguleikum stjórnmálamanna að kaupa sér vinsældir.

Þetta er ekki ósvipað hlutskipti og við Íslendingar upplifðum þegar við vorum undir áætlun AGS. Þá urðu fjárlög okkar að fara fyrir AGS áður en þau fóru fyrir Alþingi til samþykktar. Í raun væru evruríkin að samþykkja um alla framtíð að vera undir nokkurskonar Brusselsku AGS. Eða hætta ella í evrusamstarfinu.

Það er ljóst að evruríkin þurfa að grípa til aðgerða og það hratt. Ef það gerist ekki þá hrynur líklega fjármálakerfi heimsins eins og spilaborg og líklega verður kreppan um 1930 barnaleikur í samanburði.

Varar við skattalögregluríki

Er hugmyndin um guð nauðsynleg breyta í skipulagi alheimsins?

Sannkölluð himnasending var að berast í bókabúðir fyrir þá sem leita alheimsviskunnar - endimarka þekkingarinnar - þegar út kom bókin Skipulag alheimsins sem er íslensk þýðing bókarinnar The Grand Design sem kom út í fyrra.

Ég, eins og fleiri af tegundinni maður, hef velt fyrir mér upphafinu og hvort ekkert er virkilega upphaf alls sbr. þessa bloggfærslu mína frá 2009 eða hvort almáttugur guð eða guðir, trúin, geti skýrt hið óútskýranlega og fyllt í göt þekkingarinnar sbr. þessa bloggfærslu mína frá maí 2008. Svari hver fyrir sig.

Kannski voru það örlögin, sem er eflaust þversögn í ljósi efnis þessa pistils, sem höguðu því þannig að mér datt í hug að skreppa í Skalla í Árbæ til að kaupa ís fyrir mig og soninn en mæðgurnar höfðu afþakkað gott ísboð. Án þess að það skipti máli fyrir framvindu sögunnar þá keypti ég tvo Bragðarefi með Bounty, Mars og Snickers og Smarties kurli.

Á meðan ég beið eftir ísnum rakst ég á annan þeirra tveggja, sem þar var að kaupa sér ís með dýfu, sem unnu það þrekvirki að þýða bókina og tókum við tal saman. Barst talið skjótt, á meðan Bragðarefirnir bráðnuðu í höndum mínum, að Skipulagi alheimsins. Niðurstaðan var sú að ég ákvað að styðja útgáfu bókarinnar.

Skipulag alheimsins er eftir eðlisfræðingana Stephen Hawking og Leonard Mlodinow og vakti strax heimsathygli. Hawking varð reyndar heimsfrægur löngu fyrr eða í kjölfar bókar sinnar, Sögu tímans, sem kom út fyrir rúmum tveimur áratugum en Mlodinow er höfundur þekktra alþýðurita í Bandaríkjunum um eðlis- og stærðfræði.

Það voru þeir Baldur Arnarson og Einar H. Guðmundsson sem þýddu. Ég fékk eintak í hendurnar á föstudag sjóðheitt úr prentsmiðjunni og get hiklaust mælt með bókinni.

Gera við Fæðingarkirkjuna í Betlehem

Ekki hlutverk ráðherra að víla og díla

Ég veit það er ekki til vinsælda fallið á Íslandi að skrifa um prinsipp, ferli og vönduð vinnubrögð en ætla nú samt að gera það því það var einmitt skortur á þessu sem olli hruninu á Íslandi.

Í kjölfar niðurstöðu innanríkisráðherra í Grímsstaðamálinu kalla margir eftir "gömlu góðu" íslensku vinnubrögðunum og harma vinnubrögð innanríkisráðherra þó þau séu í samræmi við lög og vandaða stjórnsýslu. Nú vilja menn að innanríkisráðherra hefði sest niður og vílað og dílað við fjárfestinn.

Mér þykir þetta vægast sagt undarleg umræða, þar sem oftar en ekki er vísað í hvernig fyrirtæki vinni, um að innanríkisráðherra hafi átt að setjast niður með Nubo og víla og díla við manninn þangað til niðurstaða næðist. Ég veit ekki betur en þannig vinnubrögð hafi einmitt verið hluti vandans fyrir hrun.

Reglan hefur verið að allskyns spekingar hafa átt aðgang að ráðherrum, jafnvel þeim æðstu, vílað og dílað um málin áður en þau urðu opinber og síðan tekin ákvörðun í samræmi við það jafnvel þó hættan væri sú að ákvörðunin væri ekki samfélagslega farsæl til lengri tíma. Þetta er einmitt það sem EKKI á að gera ef menn vilja góða stjórnsýslu, vandaða ákvarðanatöku og sjálfbært samfélag.

Ísland er ekki fyrirtæki og stjórnvöld eiga ekki að vinna eins og stjórnendur í fyrirtæki. Þetta er einhver grundvallar misskilningur. Stjórnvöld eru og eiga að vera þröngur stakkur búinn með lögum, eiga að stunda vandaða stjórnsýslu og eiga ekki að getra stytt sér leið að tilteknu marki. Aldrei.

Það er alls ekki hlutverk innanríkisráðherra að standa í fyrrgreindum samningaumleitunum. Þvert á móti á hann að taka umrætt erindi fyrir nákvæmlega eins og það kemur af kúnni og afgreiða algerlega í samræmi við lög og frekar en hitt að vera íhaldssamur.

Rökin fyrir því eru þau að hann á að verja heildarhagsmuni samfélagsins og frekar á kostnað fárra einstaklinga ef það er nauðsylegt til að hið fyrra markmið náist (Err on the side of the general public).

Það er síðan hlutverk annarra ráðherra að sjá um að almennt sé gott að koma til Íslands og fjárfesta (á sjálfbæran hátt og í samræmi við aðstæður í landinu) og síðan eiga þar til bærar stofnanir (t.d. Fjárfestingastofa held ég hún heiti) að stunda þá starfsemi að laða að erlenda fjárfesta með upplýsingagjöf.

Ef hlutverk eru ekki skýr, og ÞAÐ gildir hvort sem um heimili, fyrirtæki eða stjórnvöld er að ræða, þá er ábyrgð ekki skýr og þá er stutt í ruglið. Reynum að læra af hruninu og ítarlegri skýrslu rannsóknarnefndarinnar.

Huang Nubo er hættur við

Lærum af reynslunni. Kapp er best með forsjá

Kapp er best með forsjá og stundum er það sem sýnist tækifæri við fyrstu sín í raun glópagull. Það þekkjum við Íslendingar á eigin skinni í kjölfar bankahruns.

Að taka áhættu á eigin ábyrgð er hvers manns einkamál en þegar maður ber ábyrgð gagnvart heilu samfélagi, t.d. ráðherra, þá er betra að staldra við og telja upp að tíu. Við erum stundum fljót að gleyma og gleymnastir allra eru þingmenn Samfylkingar. Aðeins örfáum árum eftir bankahrun og ítarlega rannsóknarskýrslu telja þeir ríkistjórnarsamstarfi ógnað sökum þess að ráðherra fari að lögum og vandi stjórnsýslu.

Íslenskir stjórnmálamenn tóku áhættu á kostnað almennings og fyrirtækja með því að leyfa að reist yrði alþjóðlegt fjármálakerfi, sem síðar reyndist glópagull, á örsmárri, fámennri eyju, úti í ballarhafi vitandi að það gat aldrei gengið í litlu hagkerfi með sjálfstæða mynt og frjálsu fjármagnsflæði. Þessi vitneskja lá fyrir í skýrslu nefndar um alþjóðlegt fjármálakerfi á Íslandi sem Halldór Ásgrímsson setti á fót árið 2004 og tilnefndi Sigurð Einarsson formann.

Gagnrýni er auðveld ef maður þarf ekki að bera ábyrgð á afleiðingum ákvarðana. Ögmundur Jónasson á hrós skilið að standast þrýstinginn í Grímsstaðamálinu og fara að lögum. Ögmundur er í raun að árétta að lögin (ekki hann) banna kaup erlendra aðila utan EES á landskikum á Íslandi.

Fyrir því hljóta að liggja gildar ástæður sem löggjafinn, Alþingi, hafði á sínum tíma, fyrst árið 1966 og síðar var lögunum breytt árið 1993 (heimild: status Sigurðar G. Guðjónssonar á facebook). Ögmundur vill ekki bera ábyrgðina á að leyfa þetta og hafnar því að gefa undanþágu.

Samfylkingarþingmönnum og öðrum sem vilja leyfa er í lófa lagið að taka á sig ábyrgðina og leggja fram frumvarp til laga sem leyfir kaup útlendinga utan EES á landi og staðið þannig við stóru orðin. Og borið ábyrgðina.

Kanni áhuga Huang á fjárfestingum

Þjóðhagsspá: Hagvöxtur 6 ár í röð

Hagstofan Íslands sendi frá sér nýja þjóðhagsspá í dag. Þar kennir ýmissa grasa og meðal annars er reiknað með hagvexti á þessu ári og til og með árinu 2016.

Í spánni kemur fram að hlutfall ríkisútgjalda (samneysla) af landsframleiðslu nái lágmarki árið 2013 og verði rúm 23% en áður var það lægst árið 2007. Þá var ástæðan reyndar froðuvöxtur landsframleiðslu en nú er þetta sambland af hóflegum vexti landsframleiðslu og lækkun ríkisútgjalda.

Það tekur á að skrifa þetta opinberlega (ouch) en það er auðvitað saga til næsta bæjar að það eru vinstri menn sem eru að koma "bákninu burt" því Steingrímur J. er að ná frábærum árangri hvað varðar hlutfall ríkisútgjalda (samneyslu) af landsframleiðslu skv. þjóðhagsspá Hagstofu Íslands.

Í þjóðhagsspá Hagstofu Íslands segir líka að þegar mest var byggt, árið 2007, nam fjárfesting íbúðarhúsnæði tæpum 7 prósentum af landsframleiðslu en íbúðafjárfesting 2010 var rétt rúmlega 2% af landsframleiðslu.

Í þjóðhagsspá Hagstofu Íslands er gert ráð fyrir óbreyttu gengi krónunnar til ársloka 2016 þ.e gengisvísitölunni 220 og þar segir einnig að á miðju sumri virtist ekki líklegt að forsendur um kaupmátt og gengisstyrkingu til desember 2011 gætu gengið eftir. Nú er hinsvegar staðan sú að mjög líklegt er að forsendur kjarasamninga um kaupmátt og gengisþróun haldi.
 
Annað forvitnilegt í þjóðhagsspá Hagstofu Ísland er m.a. þetta þar sem fjallað er um vöxt fjárfestingar á yfirstandandi ári "...Einnig er reiknað með að varðskipið Þór, sem pantað var fyrir nokkrum árum, verði bókfært í þjóðhagsreikningum 2011..."

Spáir 2,4% hagvexti á næsta ári

Geta árstíðabundin lendingargjöld haft áhrif á fjölgun ferðamanna utan háannar?

Góðar fréttir af nýja flugfélaginu sem ætlar að hefja flug í vor til 12 áfangastaða frá Íslandi. Og fréttir berast af Easyjet. Og Icelandir stendur sig vel og stækkar áætlun sína enn frekar.

Fjöldi flugfélaga sem fljúga til og frá Íslandi eykst á hverju ári og samhliða umræðan um að Keflavíkurflugvöllur sé sprunginn. Ég er auðvitað ekki sérfræðingur á þessu sviði en hef stundum velt fyrir mér hvers vegna flugstöðin stýrir ekki fjölda flugfélaga með mismunandi lendingargjöldum eftir árstíðum.

Átakið "Ísland allt árið" var stofnað með það að markmiði að fjölga erlendum ferðamönnum utan háannatíma. Þetta er mikilvægt því Íslendingar vilja auka arðsemi af ferðaþjónustu og nýta undursamlega náttúru Íslands á sem bestan hátt. Það er best gert með því að að dreifa álaginu og nýta þannig betur þá fjárfestingu sem þegar er til staðar hjá gisti- og veitingastöðum, bílaleigum, flugfélögum og ekki síður flugstöðinni.

Almennt í hvaða atvinnugrein sem er þá er best að stýra eftirspurn í gegnum verðlagningu. Ferðaþjónustan hefur gert þetta vel í gegnum tíðina þar sem ódýrara er að ferðast til Íslands utan háannatíma.

Nú fjölgar flugfélögum sem hingað vilja fljúga en flest þeirra fljúga aðeins á háönn en örfá allt árið um kring. Það er ekki þjóðhagslega hagkvæmt, og ekki í samræmi við markmið átaksins "Ísland allt árið", ef við þurfum að leggja milljarða í fjárfestingar í stækkun á flugstöðinni til að taka á móti fleiri flugfélögum nema þau fljúgi EINNIG utan háannatíma. Því velti ég fyrir mér hvort hægt væri að stýra þessu betur í gegnum lægri lendingargjöld á lágönn.

Við skoðun mína á gjaldskrá Isavia yfir kostnað flugrekenda við að lenda flugvélum sínum á Keflavíkurflugvelli kemur í ljós að gjaldskráin er sú sama allan ársins hring og því virðist verð ekki vera notað til að dreifa álagi milli árstíða.

Með mismunandi lendingargjöldum eftir árstíðum væri hægt að ná fjölda markmiða m.a. 1) auka heildartekjur Leifsstöðvar, 2) draga úr álagi á Leifsstöð á háönn og þannig draga úr rekstrarkostnaði, 3) auka ánægju farþega, 4) auka flugtíðni utan háannar Íslendingum til hagsbóta 4) og bæta nýtingu fjárfestingar almennt í ferðaþjónustu utan háannar.

Bara hugmynd.

Allt að 70 störf hjá WOW

Natni við smáatriði skilar ánægðum ferðamönnum

Það var ánægjulegt að lesa frétt um að S&P hafi breytt lánshæfismati Íslands úr neikvæðum í stöðugar vegna batnandi horfa og m.a. vegna hagvaxtar á þessu ári.

Ein af þeim atvinnugreinum sem hefur lagt vel af mörkum til hagvaxtar á þessu ári er ferðaþjónustan og þar hefur verið gríðarlegur vöxtur. Ánægðir ferðamenn eru besta auglýsingin fyrir áframhaldandi vexti.

Það var því mjög ánægjulegt að lesa góð skrif á vef Inspired by Iceland um þjónustu starfsmanns Thrifty Car Rental, bílaleigu Brimborgar, í útibúi okkar á Akureyri. Þar segir;

...In Akureyri we rent a car and in Spain we received an e-mail from "Jóhannes Þór Jakobsson" of Brimborg company , we thought about a problem related with the car but the message indicate that we had forgotten a cap in the car . By chance, a friend traveled to Akureyri few days after; when he arrived at the hotel, the cap was already there...

Natni við smáatriðin getur svo sannarlega skilað sér.

Batnandi horfur að mati S&P

Loksins eitthvað annað

Ég las í Mogganum í morgun (pappírsútgáfunni) af miklum áhuga viðtal og fréttaskýringu vegna áforma um byggingu risagróðurhúss við Hellisheiðarvirkjun.

Loksins er von til þess að draumur Íslendinga um "eitthvað annað" í atvinnumálum þjóðarinnar verði að veruleika. Reyndar er og hefur verið fullt af "einhverju öðru" í gangi en umræðan hefur oftar en ekki snúist mjög um álver. Þetta er fín viðbót.

Hugmyndin er einföld á pappír og lofar mjög góðu. Hún gengur út á að 1) nota endurnýjanlega raforku Íslendinga til að lýsa gróðurhús fyrir tómataræktun, 2) nota frábært kalt gæðavatn til að vökva, 3) hita gróðurhúsið upp með endurnýjanlegum jarðvarma og 4) auka vaxtarhraða tómatanna með því að dæla koltvísýring sem kemur upp með borholum inn í gróðurhúsið.

Og rúsínan í pylsuendanum er að veðrið á Íslandi er betra til þessarar framleiðslu en erlendis þar sem oftar en ekki er OF heitt á sumrin og því þarf að lofta út og þá tapast koltvísýringur.

Mér sýnist á öllu að ef þetta gengur upp þá sé virðisaukinn fyrir þjóðarbúið gríðarlega mikill.

Um þrefalt meiri framleiðsla en er í dag

Léleg kosningaþátttaka athyglisverðust á landsfundi

Það athyglisverðasta við landsfund Sjálfstæðisflokksins um helgina var að aðeins 82,7% landsfundarfulltrúa tók þátt í formannskjöri.

1600 fulltrúar mættu á fundinn en aðeins 1323 tóku þátt í formannskjöri. Mér þykir alveg magnað að flokksmenn mæti á landsfund og sitji þar lon og don við umræður, ályktanir og lófaklapp og nenni síðan ekki að taka þátt í mikilvægustu kosningunni - kosningu formanns.

Þátttaka í kosningu um ESB viðræður var enn verri. Í fyrstu kosningu tóku aðeins 511 manns þátt eða 31,9% og þegar þau úrslit þóttu ekki þóknanleg þá var kosið aftur og þá dröttuðust 1020 manns með snepil í kjörkassann eða 63,8%.

Reyndar ætti Össur kallinn að grípa tækifærið sem niðurstaða landsfundar í ESB málinu veitir og láta þjóðina kjósa um aðildarviðræður til að taka af allan vafa um það umboð sem hann hefur til að halda áfram. Efast þó um að hann þori.

Bjarni sigraði