Stöğugleikastırikerfi í bílum bjargar mörgum mannslífum

Şessi grein birtist fyrst í Morgunblağinu 11. maí 2007.

Í alşjóğlegri umferğaröryggisviku Sameinuğu şjóğanna, sem lauk nılega, kom fram ağ umferğarslys eru nú einn mesti ef ekki mesti heilbrigğisvandinn á Íslandi. Sú stağreynd ağ alls lét şrjátíu og einn einstaklingur lífiğ í umferğinni á síğasta ári leiğir huga okkar, sem störfum í bílgreininni, óneitanlega til stöğugleikastırikerfis (e. Electronic Stability Control eğa ESC) í bílum, en rannsóknir benda til ağ şağ sé mikilvægasta öryggistækiğ síğan bílbeltin litu dagsins ljós.

Hlutfall bílgerğa meğ stöğugleikastırikerfi í sölu hjá Brimborg er nú 72%, sem er nálega helmingi hærra hlutfall en ağ meğaltali í Evrópu şar sem şağ er 42%. Ástæğa hærra hlutfalls hjá Brimborg má rekja til şess ağ í kjölfar niğurstağna úr rannsóknum sem sındu fram á mikla kosti stöğugleikastırikerfis hóf Brimborg markvissa áætlun um innleiğingu búnağarins sem stağalbúnağar í şær bílgerğir sem fyrirtækiğ selur. Árangurinn er eins og áğur segir 72%. Nú eru allar gerğir Volvo meğ kerfiğ sem stağalbúnağ. Um mitt næsta ár verğa allir Mazda bílar komnir meğ búnağinn, allir Ford bílar haustiğ 2008 og 88% Citroën 2009, eğa allar gerğir nema Citroën C1, sem er şríburi viğ Toyota AYGO og Peugeot 107. Verğa şví 97% bíla frá Brimborg komin meğ stöğugleikastırikerfi sem stağalbúnağ áriğ 2009.

Hvağ er stöğugleikastırikerfi?

Stöğugleikastırikerfi er háşróağur rafeindabúnağur í bílum sem leitast viğ ağ afstıra bílslysum. Búnağurinn tekur í augnablik stjórnina af ökumanni viğ şær ağstæğur şegar bíllinn rennur óvænt til eğa ef ökumağur şarf ağ bregğast skyndilega viğ hættu á veginum. Skynjarar nema stefnu bílsins og ef óvænt breyting verğur á stefnunni m.v. akstursstefnu senda skynjararnir boğ til stöğugleikastırikerfisins sem réttir bílinn af og getur şannig afstırt slysi, t.d. stjórnlausum snúningi, útafakstri eğa veltu.

Allir helstu fagağilar á sviği umferğaröryggismála, t.d. stofnanir á borğ viğ EuroNCAP og Thatcham í Evrópu og NHTSA í Bandaríkjunum mæla meğ stöğugleikastırikerfi í bílum og benda á ağ víğtækar rannsóknir sıni ağ hægt sé ağ fækka banaslysum um á bilinu 20-40% meğ búnağinum. Má færa rök fyrir şví ağ stöğugleikastırikerfi séu sérlega áhrifarík viğ íslenskar ağstæğur şar sem útafakstur er algengur viğ missi stjórnar á bílnum t.d. í lausamöl.

Draga má úr fjölda banaslysa hér á landi

Skv. skırslu Umferğarstofu lést şrjátíu og einn einstaklingur á Íslandi í umferğinni á síğasta ári og er sláandi hversu oft útafakstur átti sér stağ í slysunum. Undanfarin 10 ár hafa ağ jafnaği látist tuttugu og fjórar manneskjur á ári í bílslysum hér á landi. Şó ağ ávallt verği ağ fara varlega şegar erlendar tölur eru heimfærğar á íslenskan veruleika bendir margt til şess ağ stöğugleikastırikerfi í öllum bílum geti árlega komiğ í veg fyrir allt ağ fimm banaslys í umferğinni hér á landi og fækkağ alvarlega slösuğum um allt ağ şrjátíu og fjóra einstaklinga.

Samkvæmt upplısingum Brimborgar hóf Rannsóknarnefnd umferğarslysa í fyrra ağ skrá búnağ bíla, sem lentu í umferğarslysum, sem er mikilvægur şáttur viğ rannsóknir á orsökum umferğarslysa. Skv. upplısingum frá nefndinni áttu á síğasta ári şrjátíu og şrjár bifreiğar ağild ağ banaslysum í umferğinni, şar af var mikill minnihluti şeirra búinn stöğugleikastırikerfi eğa einungis tólf. Sjö şessara tólf bíla voru orsakavaldar og í flestum tilvikum var um útafakstur ağ ræğa şar sem ağeins einn bíll átti hlut ağ máli.

Lægri tryggingariğgjöld

Erlendar stofnanir á sviği umferğaröryggismála hafa hvatt bílaframleiğendur til ağ innleiğa şennan búnağ sem stağalbúnağ og einnig hafa şær hvatt tryggingarfélög til ağ veita eigendum bíla meğ şessum búnaği lægri iğgjöld vegna minni hættu á ağ şeir lendi í eğa valdi slysum. Íslensk bílaumboğ geta líka lagt sitt af mörkum şví şau taka şátt í ákvörğunum um búnağ fyrir markağssvæğiğ Ísland. Şetta hefur Brimborg gert.

Şess má geta ağ allt ağ 90% bílgerğa í Svíşjóğ eru meğ stöğugleikastırikerfi, en şar í landi eru jafnframt einna fæst banaslys miğağ viğ höfğatölu. Ef borin eru saman meğaltöl síğustu 10 ára létust í Svíşjóğ 5,8 manns í bílslysum á hverja 100 şúsund íbúa en sambærileg tala á Íslandi er 8,4 eğa 44% fleiri skv. skırslu Umferğarstofu um umferğarslys fyrir árin 1997-2006.

Auğvelt er ağ ganga úr skugga um hvort tilteknir bílar séu búnir stöğugleikastırikerfi eğa ekki. Í bílum, sem hafa búnağinn, er yfirleitt sérstakur hnappur í bílnum sem framleiğendur merkja á ımsan hátt, t.d. meğ ESC, ESP eğa DSTC. Gaumljós gefur til kynna ef búnağurinn er ekki virkur. Einnig sınir handbók bílsins hvort búnağurinn er til stağar, auk şess sem söluráğgjafar innflutningsağila viğkomandi bifreiğategunda veita şessar upplısingar.

Hagnıtar upplısingar

Á veraldarvefnum er miklar upplısingar ağ finna um virkni og mikilvægi stöğugleikastırikerfa, m.a. á vef Brimborgar (brimborg.is), Thatcham, NHTSA og EuroNCAP svo einhverjir vefir séu nefndir. Hér fyrir neğan eru slóğir meğ ımsum hagnıtum upplısingum á şessu sviği.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiğ á Javascript til ağ hefja innskráningu.

Hafğu samband